Kitap okuma sevgisini doğru metotlarla kazandırmanın çok basit olduğunu, lakin kitap okuma nefretini sevgiye dönüştürmenin çok zor olduğunu söyleyen yazar Esra Zerbeliz Avgören, Martı Yayınları’ndan çıkan Ufak Kitap Kurtları Yetiştirme Rehberi isimli kitabında, çocuklara okuma alışkanlığı kazandırmada doğru bilinen yanlışlar hakkında önemli bilgiler verdi.
YALNIZCA UYKUDAN ÖNCE OKUMAK YANLIŞ
Bu uygulama okuma alışkanlığına vurulan bir baltadır. Beynimizi, ‘kitap okumak uykuya hazırlıktır’ diye programlamış oluruz. Böyle programlanan beyin, günün hangi saatinde kitap okumaya başlanırsa bunu uykuya hazırlık olarak algılar. Sonra da ne zaman ele kitap alınsa göz kapakları ağırlaşır ve okumaya geçilemez.
KİTAP OKUMANIN ZAMANI OLMAZ
Kitap okumaya özel zaman ayırıp sabit bir noktada dikkatlice kitap okumanın gerekliliği büyük bir yanlıştır. Kitap okuma eylemini hayatın dışına iter. Japonlar, günün her saatinde, her biçimde kitap okuyor. Bunun için özel bir tanımları bile var: Taşiyomi. Anlamı; ayakta, yürürken kitap okumak. Yani kitap okumayı özel zaman aralıklarına sıkıştırmamak. Her an her yerde kitap okunabilir. Burada en belirleyici unsur ihtiyaçtır.
KİTAP KUTSAL DEĞİLDİR
Kutsal olan tüm konular dogmatiktir. Tartışmaya açık değildir. Kesin ve net sınırları mevcuttur. Bu sıfatları kitaba yüklediğimizde, kitap kavramına çocuklar için kırmızı çizgilerin çok olduğu tedirgin edici sınırlar biçeriz. Tabuya dönüşen kitap kavramı çocuklar için çekici olmaktan çıkar. Yetişkin algılarıyla çocuklara dayatmalar yapılmaya başlar. Çocukların ihtiyaçları, yetişkinlerle aynı değildir. Çocuk, kitabın kutsallığına değil eğlencesine bakar. Aksi yaradılışa ters olur zaten. Eğlence yoksa çocuk o alanda yoktur. Bu sebeple çocuk kitapları kutsal değil keyifli olmalıdır. Kutsal olan bilgidir, bilmektir. Bu bilgiyi aldığımız tüm materyaller aracıdır. Araçları amaç haline getirmemeliyiz.
Kısaca kitabın bir tüketim malzemesi olduğunu kabul edersek korkmayız ve daha kolay yaşamımızın içine girebilir. Kitap kutsal değildir kültürel bir materyaldir.
HER KİTAP BİR ÖĞRETMEN DEĞİLDİR
Hayır! Kitap her zaman öğretmen değildir. Bazı zaman arkadaş, bazı zaman de baş belası olabilir. 200 yıl öncesinin kalıpları ile bugünün çocuklarını zorlamamak lazım. Bu kalıp içinde çocuklar kitapları yalnızca kendilerine öğretmenlik yapan materyaller olarak görecektir. Kitaplar devamlı öğrenmek için okunmaz. Eğlenmek, araştırmak, sosyalleşmek… gibi birden sık sebepten ötürü okunabilir. Bazı zaman kitapları boyayabilir, makasla kesip resimlerinden tablolar yapabilir, bölümleri ayırıp sıralamasını değiştirebilir. Kısacası çocuklar yaratıcılıklarını geliştiren her biçimde kitapları kullanılmalıdır. Kitabı öğretmen kılığına sokarsak okuma alışkanlığının oluşmasını sağlayan diğer etkenleri öldürmüş oluruz.
ANNE-BABA HER ŞEYİ BİLMEZ
Her şeyi bilmeyin! Çocuklarınızın her sorusunu cevaplamayın. Sizin de merak ettiğinizi ve konuya tam hâkim olmadığınızı belirtip güvenilir bir ansiklopediden veya internet üstünden kelimeyi veya konuyu araştırıp beraber okuyun. Okuma yazma bilmeyen çocuklarınıza siz okuyun. Sistemli ve bir biçimde bu tutumu görmüş olan kişi, kendi başına araştırıp okumaya başlar. Bazı zaman daha sonra size gelip bilmediklerinizi anlatacaktır.
ÇOCUKLARLA YAZILI İLETİŞİM KURULMALI
Onlar için sürekli okunaklı notlar hazırlayın. Çantalarına, yastıklarının altına ve benzeri yerlere bırakın. İlk okudukları sözcükler sizden gelsin. Okuma-yazmanın iletişim yolu olduğunu öğrenmenin beraberinde kıymetini artırır. Müjdeli haberleri okuyarak alsınlar, okuma yetileriyle orantılı olarak yazı dilinizin ağırlaştığı metinler yazın. Bazı zaman üşenmeyip postaneden mektuplar, kartpostallar gönderin. Yaşları ne olursa olsun çocuklarınızla konuşurken kullandığınız dili küçültmeyin. Bir yetişkin kişile konuşur gibi yazın. Bu davranış, yeni sözcükler duymaya ve okumaya hazırlık olur ve okuma alışkanlığında bilmediği sözcüklerin yolunu kesmesini önüne engel olur. Çocuklarınıza sorular sorup fikir alın ama en mühimsi onları dinlediğinizi hissettirin.
ÇOCUĞUN SEÇİMLERİNE SAYGI DUYULMALI
Çocuklar, kendilerine rol model aldıkları bireylerin söylemlerinden sık davranış ve tutumlarıyla ilgilenirler. Anne babanın yaptığı eylemden sık tutum mühimdir. Baskıcı, çocuğun seçimlerine saygı duymayan tutum zarar verir. Özdenetim mekanizmalarının gelişmesini engellemeyin. Eğer sağlıklı gelişim içindeyseler seçecekleri kitaplar siz değerli okurlarımız için sorun olmamalı. Ama kitap seçimlerinde kendi açınızdan sorunlar görüyorsanız bu sorun, kitap seçimi değil daha derinlerde yanlış giden başka konularla ilişkilidir.
Kaynak: (BHA) – Beyaz Haber Ajansı
