Toplumun McDonaldlaştırılması George Ritzer Kitabı PDF indir

McDonald’s nedir? Basit, işlevsel, modüler yiyecekler; göz alıcı renklerle döşenmiş, ışıltılı mekânlar; birörnek giysili, genç, neşeli çalışanlar; mama sandalyesine kadar her türlü ayrıntının düşünüldüğü tertemiz aile ortam-ları… fast foodun adı haline gelmiş bir ticari marka… Amerikalı toplum kuramcısı George Ritzer, bu enteresan çalışmasında, Mc-Donald’s teriminin bunlardan ibaret olmadığını yalın ve çarpıcı bir üslupla ortaya koyuyor. McDonald’s, toplama kampı modelinden ilham alarak bütün dünyayı akılcılığın demir kafesi içine hapseden toplumsal, eko-nomik, kültürel bir sistemin adı. McDoktorlar’dan McÜniversiteler’e Mc-Gazete ve McEğlence’ye kadar insan yaşamının bütün alanlarını yutmakta olan bir kafes. Toplumun McDonaldlaştırılması kavramının temsil ettiği akılcılaşma süreci, modern yaşamın gereksinimlerine bi hayli hızlı ve etkili yanıtlar sağlayan dört temel unsura dayanır: Verimlilik, hesaplanabilirlik, öngörülebilirlik ve de-netim. Akılcılaşma tüm yaşam alanlarına hâkim olmakla kalmaz, yaşamın öncesine ve sonrasına da el atar: McDoğumlar ve McCenazeler, hep bu elden çıkmadır. Lakin akılcılaşma ister istemez kendi içinde akıldışılığı barındırmaktadır ve bu da bununla birlikte insansızlaşmayı, insanlıktan çık-mayı getirir: Standart büyüklük ve lezzetteki patateslerin ardında korkunç bir çevre tahribatı; göz alıcı renklerle döşenmiş bol ışıklı ekonomik, pratik, öngörülemezliğin tehlikelerinden uzak aile sofralarında benliğin sınırlandığı, duyguların denetlendiği, ruhun boyun eğdiği bir dünya mevcuttur. Yer yer sosyolojik inceleme değil de kara ütopya duygusu yaratan Toplumun McDonaldlaştırılması’nda Ritzer, teknolojiyi külliyen dışlamadan, nostaljik duygusallıklara kendini kaptırmadan, modern topluma sağlam bir eleştiri getiriyor. Kötümser ama paniğe kapılmıyor: Bu yoldan dönüş olduğuna inanmasa bile, McDonaldlaştırılmış toplumdan hastalık duyanlar için pratik önlemler sunuyor. Belki de ürünlerin üstüne, yazarın tavsiye ettiği gibi bir ikaz yazısı koyarak başlanabilir işe: DİKKAT! Gündelik yaşamın tuzaklarına düşmek istemeyenlere…